Newcastle trở thành “quán quân bán cầu thủ” trong phiên chợ hè, giấc mộng hào môn Ngoại hạng Anh của vốn Saudi tan vỡ.

Tác giả: Hàn Băng. Năm năm trước, Quỹ Đầu tư Công Saudi mua Newcastle, hoàng gia Saudi mong muốn dựng thêm một “Man City” hay “PSG” mới, cùng với hai nguồn vốn dầu mỏ Trung Đông khác, gây dựng hình ảnh quyền lực mềm cho Saudi tại các giải đấu lớn châu Âu. Nhưng đến hè này, Newcastle lại là đội bán cầu thủ “giỏi” nhất: Gordon (80 triệu euro, Barcelona), Tonali (108 triệu euro, Tottenham) và Guimarães (87,5 triệu euro, Arsenal) sắp được công bố chính thức, tổng cộng thu về 276 triệu euro. Nếu cộng thêm vụ bán Isak (145 triệu euro, Liverpool) vào mùa hè năm ngoái, chỉ trong vòng một năm, CLB Chích Chòe đã bán ngôi sao thu về hơn 420 triệu euro. Quan trọng hơn, họ vẫn có thể phải tiếp tục thanh lý cầu thủ.

Vì các trụ cột bị bán, cuối tháng 7, HLV Eddie Howe của Newcastle đã chủ động từ chức để phản đối. Nhưng giới ông chủ Saudi vẫn âm thầm tìm nhà đầu tư từ tháng 5, bán một phần nhỏ cổ phần để thu hồi vốn. Dù kế hoạch xây sân vận động mới sức chứa lớn vẫn được tiến hành, vốn Saudi sẽ không chi toàn bộ chi phí 1 tỷ euro. Hoàng gia Saudi vẫn muốn đầu tư dài hạn vào Ngoại hạng Anh, nhưng trước khi đăng cai World Cup 2034, họ sẽ giữ nguyên hiện trạng, không tạo ra một thế lực mới đủ sức tranh chức vô địch.

Mùa hè này, giấc mơ về một ông lớn Ngoại hạng Anh của Saudi, ít nhất là với Newcastle, đã tan thành mây khói.

Bảy tháng trước, CEO Hopkinson của Newcastle từng hùng hồn tuyên bố trước năm 2030 sẽ đưa Chích Chòe “lọt vào nhóm câu lạc bộ hàng đầu thế giới”. Giờ nhìn lại, đó chỉ là trò cười. Newcastle đứng thứ 12 Ngoại hạng Anh mùa trước, HLV Eddie Howe ban đầu hy vọng mùa hè này có thể duy trì mức đầu tư như năm ngoái, tận dụng lịch thi đấu không có cúp châu Âu và lợi thế tỷ lệ đầu tư 85%, để mùa giải mới cạnh tranh suất Champions League. Nhưng khi Gordon và Tonali tuần tự rời đi, sự ra đi của Guimarães chỉ còn là vấn đề thời gian, Eddie Howe bất lực bỏ về, gần như mất sạch ngôi sao chủ chốt, lấy gì để đua tranh suất dự cúp châu Âu?

Trong ba mùa giải đầu sau khi Saudi thâu tóm, Newcastle đã chi hơn 480 triệu euro để đưa về lần lượt Guimarães, Tonali, Gordon, Isak, tạo dựng một đội ngũ có thể thách thức nhóm Big Six truyền thống và nhắm tới suất dự Champions League. Nhưng mọi thứ đảo chiều hoàn toàn từ hè 2024: nằm ở vùng đông bắc nước Anh, doanh thu của Newcastle kém xa nhóm Big Six; vì đầu tư “điên loạn” suốt ba mùa, họ vi phạm nghiêm trọng Quy tắc Lợi nhuận và Bền vững (PSR) của Ngoại hạng Anh, buộc phải bán người để cân đối sổ sách. Cái tên đầu tiên lên thớt là tiền vệ Anderson, mang về hơn 40 triệu euro. Ngay kỳ chuyển nhượng hè 2024, Newcastle thời Saudi lần đầu có lãi trên thị trường chuyển nhượng – cũng là khởi đầu cho giấc mơ hào môn Ngoại hạng Anh của vốn Saudi vỡ mộng.

Hè năm ngoái, Newcastle buộc phải bán tiền đạo chủ lực Isak (145 triệu euro) để tạo dư địa cho các khoản đầu tư. Tuy nhiên, điều thực sự tai hại là 7 tân binh được mua với tổng chi phí gần 280 triệu euro không một ai chứng minh được giá trị tương xứng trên sân cỏ. Chưa hết, dù Newcastle dàn xếp xong vụ vi phạm công bằng tài chính với UEFA, Ngoại hạng Anh lại ban hành các quy định tài chính mới siết chặt hơn nữa, thắt lưng buộc bụng CLB. Cùng lúc đó, giá dầu toàn cầu lao dốc, cộng thêm rủi ro từ cuộc khủng hoảng Iran, khiến Saudi phải thu hẹp hàng loạt kế hoạch đầu tư quốc gia rầm rộ; thế là Newcastle bắt đầu xả hàng loạt trụ cột. Đội hình 25 con người vô địch League Cup 2025 – danh hiệu đầu tiên của CLB sau 70 năm – đã có tới 12 người rời đội.

Việc bán Guimarães cho Arsenal tượng trưng cho sự phá sản hoàn toàn tham vọng xây dựng một ông lớn Ngoại hạng Anh của các ông chủ Saudi. Cùng lúc, 5 tân binh được Newcastle đưa về với tổng phí 160 triệu euro đều rất trẻ: người già nhất là thủ môn người Séc Honiček, mới 24 tuổi, bốn người còn lại chưa tròn 21. Cũng giống như giải quốc nội Saudi từng chi bạo tay để mua siêu sao, giờ đây Newcastle đang ở Ngoại hạng Anh đã từ bỏ chiến lược ngôi sao giá trị lớn, chuyển sang tích trữ tài năng trẻ chờ giá cao để bán, dựa vào thị trường chuyển nhượng để giữ cân bằng doanh thu.

Sự ra đi liên tiếp của các trụ cột đã khiến Eddie Howe không thể chịu đựng được mà rời đi. Newcastle phải trả khoản bồi thường lên tới 11 triệu euro để đưa HLV người Đức mới 38 tuổi, Jaissle, từ Al-Ahli Jeddah về. Jaissle từng hai lần vô địch AFC Champions League cấp câu lạc bộ. Sự xuất hiện của ông chính là dấu hiệu cho thấy chiến lược vận hành của Newcastle đã xoay trục: lựa chọn HLV trẻ, mang tư duy chiến thuật tiên tiến của bóng đá Đức, giỏi đôn cầu thủ trẻ và biết cách sử dụng họ – điều kiện lý tưởng để các tài năng trẻ tỏa sáng, rồi được bán giá cao, tạo ra vòng quay có lợi nhuận từ thị trường chuyển nhượng.

Đồng thời, Newcastle vẫn có thể giảm bớt chi phí xây sân vận động lớn mới bằng cách bán một lượng cổ phần nhỏ. Xét theo góc độ này, Newcastle bây giờ cũng giống Arsenal khoảng 20 năm trước: Arsenal sau khi xây xong sân mới thì liên tục bán ngôi sao để trả nợ vay; còn Newcastle ngày nay vừa phải thắt chặt chi tiêu vì sân mới, vừa phải đáp ứng đồng thời yêu cầu của hai bộ luật công bằng tài chính của Ngoại hạng Anh lẫn UEFA.

Chuyên gia tài chính bóng đá người Anh Maguire nhận định, hoàng gia Saudi “đầu tư lầm thời điểm”. Khi Chelsea, Man City và PSG “đốt tiền” tạo dựng đế chế, chưa hề tồn tại các quy định công bằng tài chính nghiêm khắc. Còn cuộc khủng hoảng Iran bùng nổ đầu năm nay chỉ khiến dòng vốn Saudi co lại toàn diện: hàng loạt dự án hạ tầng hàng trăm tỷ USD trong kế hoạch đã bị cắt giảm sạch, nói gì đến “dự án nhỏ” Newcastle chỉ vỏn vẹn khoảng 1 tỷ euro. Trước bị hai bộ luật công bằng tài chính của Ngoại hạng Anh và UEFA kìm kẹp, sau bị sự điều chỉnh chiến lược của chính nguồn vốn dầu mỏ Saudi, giấc mơ ông lớn Ngoại hạng Anh của hoàng gia Saudi như quả bong bóng khổng lồ bị chọc vỡ, chỉ còn lại tham vọng vương vãi đầy đất.